Θ. Μπέγκας: «Η υποχρηματοδότηση των Δήμων είναι πραγματικότητα»
Με επίκεντρο τη θεσμική και οικονομική θωράκιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, συνεδρίασε, το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας.
Στη συνεδρίαση παρουσιάστηκε η πρώτη ολοκληρωμένη επιστημονική μελέτη για το πραγματικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων των Δήμων, η οποία επιβεβαιώνει τις διαχρονικές και δίκαιες διεκδικήσεις της ΚΕΔΕ για αντιστοίχιση αρμοδιοτήτων και πόρων, ενώ παράλληλα εξετάστηκαν κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την ανακύκλωση, τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, τις Υπηρεσίες Δόμησης και τη λειτουργία των Δήμων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η ολοκλήρωση της πρώτης ολοκληρωμένης, επιστημονικά τεκμηριωμένης μελέτης της ΕΕΤΑΑ και της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων των Δήμων. Πρόκειται για την πρώτη συστηματική προσπάθεια αποτύπωσης του πραγματικού λειτουργικού κόστους των Δήμων, με συνδυασμό οικονομικών στοιχείων, στοιχείων στελέχωσης, διεθνών πρακτικών και ποιοτικής έρευνας σε αντιπροσωπευτικούς Δήμους της χώρας.
Η μελέτη καταδεικνύει ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται πλέον να ασκήσει ένα διαρκώς διευρυνόμενο σύνολο αρμοδιοτήτων – από την πολιτική προστασία, την κοινωνική πολιτική και τη λειτουργία των σχολείων έως τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την κυβερνοασφάλεια, τον εσωτερικό έλεγχο και τη διαχείριση κινδύνων – χωρίς να εξασφαλίζεται η αντίστοιχη μεταφορά οικονομικών, ανθρώπινων και οργανωτικών πόρων. Επισημαίνεται μάλιστα ότι η κατάσταση αυτή αντίκειται στη συνταγματική αρχή της αναλογίας μεταξύ αρμοδιοτήτων και πόρων, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 102 του Συντάγματος και στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, το συνολικό λειτουργικό κόστος των Δήμων για το 2025 ανέρχεται σε 5,35 δισ. ευρώ. Από αυτό, σχεδόν το 46,4% αφορά δαπάνες προσωπικού, το 27,2% λειτουργικές δαπάνες (ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, συντηρήσεις και λοιπές παροχές), ενώ το υπόλοιπο αφορά μεταβιβαστικές πληρωμές, αμοιβές τρίτων και λοιπές ανελαστικές δαπάνες. Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι οι δημοτικές δαπάνες αφορούν κυρίως βασικές και υποχρεωτικές λειτουργίες, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια περαιτέρω εξοικονόμησης πόρων.
Το σημαντικότερο όμως συμπέρασμα είναι η διαπιστωμένη χρηματοδοτική απόκλιση μεταξύ των πραγματικών αναγκών και των διαθέσιμων πόρων. Η μελέτη εκτιμά ότι οι Δήμοι αντιμετωπίζουν ετήσιο χρηματοδοτικό έλλειμμα άνω των 1,3 δισ. ευρώ για τη λειτουργία τους και επιπλέον άνω των 1,2 δισ. ευρώ για τη συντήρηση και αναβάθμιση των βασικών υποδομών τους.
Το έλλειμμα αυτό μεταφράζεται καθημερινά σε δυσκολίες στη συντήρηση σχολείων και δημοτικών κτιρίων, στην αποκατάσταση του οδικού δικτύου, στην αναβάθμιση αθλητικών εγκαταστάσεων και παιδικών χαρών, στην ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών, στην πολιτική προστασία και στην κάλυψη του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Η μελέτη αναδεικνύει παράλληλα ότι η ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να αποτελεί ευρωπαϊκή εξαίρεση ως προς τον βαθμό οικονομικής και διοικητικής αποκέντρωσης. Σε σύγκριση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι ελληνικοί Δήμοι διαχειρίζονται σημαντικά μικρότερο ποσοστό των δημόσιων δαπανών και των δημοσίων επενδύσεων, ενώ παραμένουν ιδιαίτερα εξαρτημένοι από τις κρατικές επιχορηγήσεις, γεγονός που περιορίζει την οικονομική τους αυτοτέλεια και τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου προγραμματισμού.
Η μελέτη αποδεικνύει με αδιάσειστα στοιχεία ότι η ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν αποτελεί απλώς ένα εύλογο αίτημα των Δήμων, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του θεσμού, την εφαρμογή της συνταγματικής αρχής της οικονομικής αναλογίας και την παροχή σύγχρονων και ποιοτικών υπηρεσιών στους πολίτες.
Ο Δήμαρχος Ιωαννίνων
Στα ιδιαίτερα ανησυχητικά συμπεράσματα της μελέτης για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων και στο μεγάλο χρηματοδοτικό κενό που αντιμετωπίζει συνολικά η Τοπική Αυτοδιοίκηση αναφέρθηκε, την Τετάρτη κατά τη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ο Δήμαρχος Ιωαννίνων, Θωμάς Μπέγκας.
«Η χρηματοδοτική αυτή υστέρηση αποτυπώνεται καθημερινά στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι για τη συντήρηση των σχολείων, του οδικού δικτύου, των αθλητικών εγκαταστάσεων και των δημοτικών κτιρίων, για την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, την κάλυψη των αναγκών πολιτικής προστασίας, την ψηφιακή μετάβαση και την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους», σημείωσε μεταξύ άλλων ο Δήμαρχος.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η μελέτη επιβεβαιώνει, επίσης, ότι οι Δήμοι επιβαρύνονται διαρκώς με νέες αρμοδιότητες και θεσμικές υποχρεώσεις, χωρίς αυτές να συνοδεύονται από την αντίστοιχη μεταφορά οικονομικών πόρων, προσωπικού και οργανωτικών μέσων. Το υφιστάμενο σύστημα χρηματοδότησης δεν διαθέτει, παράλληλα, μηχανισμό προσαρμογής σε πραγματικές μεταβολές του κόστους, όπως ο πληθωρισμός, η ενεργειακή κρίση, οι φυσικές καταστροφές, οι δημογραφικές αλλαγές και οι νέες υποχρεώσεις που επιβάλλονται στους ΟΤΑ.
Με βάση τα συμπεράσματα της μελέτης, η ΚΕΔΕ ζητά, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων, τη σταδιακή αναπροσαρμογή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων ώστε να προσεγγίσουν σε βάθος πενταετίας το 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού, καθώς και τη νομοθετική κατοχύρωση της αρχής ότι καμία νέα αρμοδιότητα δεν θα μεταφέρεται στους Δήμους χωρίς την αναγκαία χρηματοδότηση.
Διεκδικεί, ακόμη, την άμεση ενίσχυση των Δήμων με προσωπικό σε κρίσιμες ειδικότητες, τη δημιουργία ειδικού και σταθερού προγράμματος συντήρησης των δημοτικών υποδομών και τη διαμόρφωση ξεχωριστού χρηματοδοτικού πυλώνα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την κυβερνοασφάλεια.
Ο Δήμαρχος Ιωαννίνων επισήμανε ότι τα συμπεράσματα της μελέτης επιβεβαιώνουν με αριθμούς όσα έχει επανειλημμένα επισημάνει τόσο στο Δημοτικό Συμβούλιο όσο και δημόσια για την οικονομική ασφυξία στην οποία έχουν περιέλθει οι Δήμοι.
Βασίλης Λούπας
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ ΣΤΙΣ 23-7-2026
