Στη νέα νομοθετική ρύθμιση για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη αναφέρθηκε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης στο 5ο Cantina Academy, που έγινε την Τρίτη, στα Ιωάννινα.
Ο υπουργός και πρόεδρος του Eurogroup, τόνισε μεταξύ άλλων ότι με τη νέα ρύθμιση, «παίρνουμε την απόφαση του Αρείου Πάγου και την εφαρμόζουμε καθολικά. Αυτό σημαίνει ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης του δανείου που έχει κάθε οφειλέτης και όχι επί του συνολικού ποσού».
«Και αυτό το μέτρο έχει αναδρομική ισχύ, κάτι που δεν μας το επιβάλλει η δικαστική απόφαση. Το κάνουμε μόνοι μας. Διότι, εμείς ως κυβέρνηση, αντίθετα με την αντιπολίτευση που πιστεύει πως βρήκε πεδίο πολιτικής εκμετάλλευσης, εμείς το θεωρούμε ζήτημα πολιτικής ευθύνης. Αυτό μας διαχωρίζει, ως Νέα Δημοκρατία -και αυτό θα μας διαχωρίζει» πρόσθεσε ο κ. Πιερρακάκης.
Δίνοντας ένα παράδειγμα για τα οφέλη από τη ρύθμιση, ο κ. Πιερρακάκης είπε «έστω ότι ένας δανειολήπτης οφείλει 144.500 ευρώ. Με το προηγούμενο καθεστώς, θα πλήρωνε 731 ευρώ επί 300 μήνες. Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού, καλείται να πληρώσει μόνο 483 ευρώ, επί 255 μήνες. Η διαφορά, όπως όλοι καταλαβαίνουμε, είναι πολύ σημαντική. Θα δώσει ανάσα σε εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες μας».
Σύμφωνα με τον υπουργό η ρύθμιση αφορά περισσότερους από 100.000 συμπολίτες μας, εξηγώντας ότι το δυνητικό κόστος είναι 500 εκατ. ευρώ ως προς την καθολικότητα «γιατί πήραμε μια δικαστική απόφαση που αφορά εκείνον που προσφεύγει και λέμε ότι αφορά όλους» και 200 εκατ. ευρώ ως προς την αναδρομικότητα.
Αναφορικά τώρα για τις ρυθμίσεις και για τον εξωδικαστικό μηχανισμό αλλά και τις ρυθμίσεις που αφορούν τον τομέα του ιδιωτικού χρέους στη χώρα, ο υπουργός Οικονομικών υποστήριξε ότι συγκροτούν το μεγαλύτερο πλαίσιο στήριξης της κοινωνίας ως προς το ιδιωτικό χρέος μετά την κρίση, προσθέτοντας πως «όσο και ένας άνθρωπος χρειάζεται ανάσα το πρόβλημά τους είναι πρόβλημά μας».
«Δίνουμε ανάσα σε συμπολίτες μας που έχουν δάνεια σε ρύθμιση και ιδιαίτερα σε αυτούς που έχουν ανάγκη» – «Αντίθετα με την αντιπολίτευση που πιστεύει πως βρήκε πεδίο πολιτικής εκμετάλλευσης, εμείς το θεωρούμε ζήτημα πολιτικής ευθύνης», κατέληξε ο υπουργός.
Η ρύθμιση
Πιο συγκεκριμένα, η ρύθμιση αφορά όσους έχουν ενεργές δικαστικές αποφάσεις με βάση το άρθρο 9 παράγραφος 2 του νόμου 3869/2010 για τη διάσωση της κύριας κατοικίας τους. Δεν καλύπτει υποθέσεις που έχουν ήδη ολοκληρωθεί, ούτε περιπτώσεις στις οποίες ο δανειολήπτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση λόγω μακροχρόνιας μη καταβολής δόσεων.
Με τη νομοθετική του παρέμβαση, το ΥΠΟΙΚ επιχειρεί να κλείσει οριστικά την εκκρεμότητα που δημιουργήθηκε μετά την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ο τόκος θα υπολογίζεται πλέον πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο και μόνο για το διάστημα ανάμεσα σε δύο πληρωμές, και όχι πάνω στο συνολικό κεφάλαιο της οφειλής.
Στο πεδίο εφαρμογής της διάταξης μπαίνουν οι δανειολήπτες που είχαν προσφύγει στον νόμο Κατσέλη, πέτυχαν δικαστική προστασία για την κύρια κατοικία τους και εξακολουθούν σήμερα να καταβάλλουν κανονικά τις δόσεις που προβλέπουν οι δικαστικές αποφάσεις.
Πρόκειται για ενεργές και ενήμερες ρυθμίσεις, κάτι που σημαίνει ότι η παρέμβαση δεν ανοίγει ξανά όλες τις παλιές υποθέσεις του νόμου Κατσέλη. Εκτός μένουν όσοι έχουν ήδη ολοκληρώσει τη ρύθμισή τους, καθώς και όσοι έχουν χάσει την προστασία λόγω μακροχρόνιας αθέτησης των υποχρεώσεών τους.
Για τους συνεπείς δανειολήπτες, όμως, το όφελος είναι άμεσο, εφόσον θα δουν χαμηλότερη μηνιαία δόση, μικρότερη συνολική επιβάρυνση από τόκους και, σε πολλές περιπτώσεις, μείωση του αριθμού των δόσεων που απομένουν.
Τι πρέπει να κάνουν οι δανειολήπτες
Οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να υποβάλουν νέα αίτηση, ούτε να κινηθούν εκ νέου δικαστικά. Η διαδικασία θα γίνει από τις τράπεζες και τους servicers, οι οποίοι μετά τη δημοσίευση του νόμου θα πρέπει να προχωρήσουν στον επανυπολογισμό των οφειλών.
Ο επανυπολογισμός θα γίνει με βάση τον νέο τρόπο υπολογισμού των τόκων και θα λαμβάνει υπόψη τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί επιπλέον από τους συνεπείς οφειλέτες. Τα ποσά αυτά θα αναγνωριστούν ως αποπληρωμένο κεφάλαιο και θα μειώσουν το υπόλοιπο της οφειλής ή τις τελευταίες δόσεις.
Με αυτόν τον τρόπο, το υπουργείο επιχειρεί να αποφύγει έναν νέο κύκλο δικαστικών προσφυγών και να εφαρμόσει ενιαία τη ρύθμιση για όλους τους δικαιούχους.
Τι αλλάζει στον υπολογισμό των τόκων
Μέχρι σήμερα, ο τρόπος εφαρμογής της ρύθμισης είχε οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες και, σε πολλές περιπτώσεις, σε υψηλότερες επιβαρύνσεις για τους δανειολήπτες.
Με τη νέα διάταξη αποσαφηνίζεται ότι ο τόκος δεν υπολογίζεται πάνω στο συνολικό κεφάλαιο της οφειλής, αλλά μόνο πάνω στη μηνιαία δόση που έχει καθοριστεί από τη δικαστική απόφαση και μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών, μειώνοντας σημαντικά το κόστος αποπληρωμής.
Το μέγεθος της αλλαγής αποτύπωσε ο υπουργός, δίνοντας συγκεκριμένο παράδειγμα δανειολήπτη με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ τον Ιανουάριο του 2024.
Όπως υποστήριξε, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού, ο συγκεκριμένος δανειολήπτης θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες, αλλά με τη νέα μέθοδο, η δόση μειώνεται στα 483 ευρώ. Από το ποσό αυτό, τα 482 ευρώ αφορούν αποπληρωμή κεφαλαίου και μόλις 1 ευρώ αφορά τόκο. Με άλλα λόγια, το μεγαλύτερο μέρος της δόσης πηγαίνει πλέον απευθείας στη μείωση της οφειλής και όχι στην εξυπηρέτηση τόκων.
Αν ο συγκεκριμένος δανειολήπτης πλήρωνε κανονικά τη δόση των 731 ευρώ από τον Ιανουάριο του 2024 έως και τον Ιούνιο του 2026, τότε για διάστημα 30 μηνών έχει καταβάλει περισσότερα χρήματα από όσα θα αντιστοιχούσαν με τον νέο τρόπο υπολογισμού. Η διαφορά ανάμεσα στην παλιά και τη νέα δόση είναι 248 ευρώ τον μήνα, που σημαίνει ότι το υπερβάλλον ποσό φθάνει συνολικά τα 7.440 ευρώ.
Το ποσό αυτό δεν χάνεται για τον οφειλέτη, αλλά θα λογιστεί υπέρ του και θα αφαιρεθεί από τις δόσεις που απομένουν μέχρι την πλήρη αποπληρωμή. Έτσι, αντί να έχει μπροστά του 270 δόσεις, θα κληθεί τελικά να καταβάλει 255 δόσεις των 483 ευρώ, καθώς το ποσό που πλήρωσε επιπλέον θα μειώσει τη διάρκεια της ρύθμισης.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά στο τελικό κόστος των τόκων. Στο ίδιο παράδειγμα, ενώ με τον προηγούμενο τρόπο υπολογισμού ο δανειολήπτης θα κατέβαλλε συνολικά 74.852 ευρώ σε τόκους, με τη νέα μέθοδο το ποσό περιορίζεται στα 411 ευρώ.
Αναδρομικό όφελος
Κομβικό στοιχείο της ρύθμισης είναι ότι αναγνωρίζονται αναδρομικά τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί επιπλέον. Αυτό σημαίνει ότι οι συνεπείς δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις δεν θα ωφεληθούν μόνο από τη μείωση της δόσης από εδώ και πέρα, αλλά και από τον συμψηφισμό ποσών που πλήρωσαν τα προηγούμενα χρόνια.
Τα υπερβάλλοντα ποσά θα θεωρηθούν ήδη καταβληθέν κεφάλαιο, μειώνοντας στην πράξη το υπόλοιπο της οφειλής και τον αριθμό των δόσεων που απομένουν έως την πλήρη αποπληρωμή.
Η πρόβλεψη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η αναδρομικότητα δεν προέκυπτε αυτομάτως από την απόφαση του Αρείου Πάγου, αλλά εισάγεται με τη νομοθετική παρέμβαση ώστε να εφαρμοστεί ενιαία για τους δικαιούχους.
Η μείωση των δόσεων σημαίνει χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «Ηρακλής». Η συνολική επίδραση εκτιμάται σε περίπου 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ.
Σε αυτό προστίθεται επιπλέον επίδραση περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης. Ωστόσο, μέρος του κόστους των αναδρομικών θα καλυφθεί από τα πιστωτικά ιδρύματα, ανάλογα με την περίοδο κατά την οποία έχουν εισπραχθεί τα ποσά.
