Στη γεν. συνέλευση της ΕΝΠΕ, ο Θ. Λιβάνιος ανακοίνωσε πως ΚΕΔΕ και ΕΝΠΕ, θα λάβουν άμεσα το σύνολο των διατάξεων του νέου Κώδικα που περιλαμβάνει την εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών από τον πρώτο γύρο – Ανακοινώθηκε η αύξηση του προϋπολογισμού των Περιφερειακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης στα 2,5 δισ. ευρώ, καθώς και η αύξηση στους ΚΑΠ
Λίγες ημέρες απομένουν μέχρι να φτάσει στα χέρια των αιρετών όλης της χώρας ο νέος Κώδικας της Αυτοδιοίκησης, όπως έκανε γνωστό, την Πέμπτη, ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος μιλώντας στη γενική συνέλευση της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας.
Πιο αναλυτικά, ο κ. Λιβάνιος, ανακοίνωσε ότι τις επόμενες ημέρες τα δύο ανώτατα συλλογικά όργανα της αυτοδιοίκησης, η ΚΕΔΕ και η ΕΝΠΕ, θα λάβουν το σύνολο των διατάξεων του νέου Ενιαίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης πριν αναρτηθεί για δημόσια διαβούλευση και πριν καν δοθεί για έλεγχο στα συναρμόδια υπουργεία. Όπως είπε, πρόκειται για ένα νομοσχέδιο με περισσότερα από 1.000 άρθρα, με πάνω από 1.800 σελίδες, το οποίο θα αποτελείται από πέντε βιβλία-κεφάλαια που αγγίζουν κάθε πτυχή της καθημερινότητας αλλά και του επιτελικού σχεδιασμού των δήμων και των περιφερειών.
Θα περιλαμβάνει την αλλαγή του εκλογικού νόμου της αυτοδιοίκησης με ανάδειξη των δημάρχων και των περιφερειαρχών από τον πρώτο γύρο, καταγραφή και ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων (με ιδιαίτερη έμφαση στον καθαρισμό των ρεμάτων και το οδικό δίκτυο), επικαιροποίηση όλου του νομοθετικού πλαισίου για τον έλεγχο των εκλογικών δαπανών, αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης κλπ.
«Θέλουμε μια αυτοδιοίκηση με ξεκάθαρους πόρους, αρμοδιότητες και ρόλο», τόνισε ο κ. Λιβάνιος, υπογραμμίζοντας ότι οι περιφέρειες θα αποκτήσουν θεσμικό πλαίσιο μετά από 15 χρόνια λειτουργίας τους.
Απαντώντας στην κριτική που άσκησε στην ομιλία του ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας για την επικείμενη αλλαγή του εκλογικού νόμου της αυτοδιοίκησης, είπε ότι είναι αυτονόητη δράση της κυβέρνησης να νομοθετεί όταν εντοπίζει διάφορα προβλήματα και έθεσε το ρητορικό ερώτημα αν είναι ισχυρός ένας δήμαρχος ή περιφερειάρχης που εκλέχθηκε από το 13% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων.
Σχετικά με την προωθούμενη κατάργηση του β’ γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών, ο αρμόδιος υπουργός διερωτήθηκε αν είναι λογικό να εξαρτάται το αποτέλεσμα ενός δήμου ή μιας περιφέρειας με το αν την ίδια μέρα την ίδια Κυριακή διεξάγεται δεύτερος γύρος στον δήμο ή δεύτερος γύρος μόνο στην περιφέρεια ή και οι δύο μαζί.
Επισήμανε δε, ότι το προτεινόμενο εκλογικό σύστημα είναι το ίδιο με το οποίο εκλέχθηκε δήμαρχος Λονδίνου ο Σαντίκ Καν το 2018 και το 2021, ενώ το 2024 επανεκλέχθηκε με απολύτως πλειοψηφικό σύστημα διότι το προηγούμενο κρίθηκε ως πολύ αναλογικό.
Νέο τέλος ζητούν οι Περιφερειάρχες
Την ίδια στιγμή, ένα νέο Τέλος το οποίο θα συμβάλει στην αναπτυξιακή δραστηριότητα των Περιφερειών, ζητά μεταξύ άλλων, σε ψήφισμά της, η Γενική Συνέλευση της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας.
Όπως αναφέρεται στο ψήφισμα, «είναι αδήριτη ανάγκη πλέον να εισαχθεί για πρώτη φορά στη νομοθεσία της χώρας Περιφερειακό Τέλος Ανάπτυξης, ένα εργαλείο που να συνδέει άμεσα την αναπτυξιακή δραστηριότητα που λαμβάνει χώρα εντός κάθε Περιφέρειας με την ενίσχυση των ίδιων πόρων της. Ένα Ανταποδοτικό Τέλος, υπέρ των Περιφερειών της χώρας, στον καθορισμό του οποίου αποφασιστικό ρόλο θα έχει το Περιφερειακό Συμβούλιο, με σκοπό τη χρηματοδότηση δράσεων βιώσιμης ανάπτυξης, υποδομών, και ενίσχυσης της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής των Περιφερειών».
Μάλιστα, όπως αναφέρει το ψήφισμα της ΕΝΠΕ, «το κρίσιμο ζήτημα που καθιστά την προοπτική της Περιφερειακής Διακυβέρνησης ως μια ρεαλιστική επιλογή είναι η παροχή θεσμικών εργαλείων, ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών πόρων προς τις Περιφέρειες. «Οι Περιφέρειες έχουν τα λεφτά» είναι μια ταμπέλα την οποία δεν μπορούμε να υπηρετήσουμε, αφού δεν πρόκειται για πραγματικότητα, αλλά για φήμη. Σήμερα οι ΚΑΠ, η μοναδική, ουσιαστικά, πηγή εσόδων των Περιφερειών, οριακά καλύπτουν το κόστος των λειτουργικών δαπανών τους»”.
Αυξάνεται η χρηματοδότηση για τις Περιφέρειες
Από την άλλη, αύξηση του προϋπολογισμού των Περιφερειακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης για την περίοδο 2026-2033 κατά 11%, στα 2,5 δισ. ευρώ, καθώς και αύξηση στους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους των Περιφερειών από το 2026 κατά 35 εκατομμύρια ευρώ ανακοίνωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, στο Τακτικό Συνέδριο της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας.
Ο κ. Χατζηδάκης απηύθυνε επίσης πρόσκληση στις Περιφέρειες για συνεργασία προκειμένου: να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις της απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, καθώς επίσης να διαμορφωθεί το εθνικό πρόγραμμα στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028–2034 της ΕΕ και να οριστικοποιηθεί η Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη.
«Αποτελεί απόφαση του πρωθυπουργού να εξετάσουμε συνολικά το θέμα της χρηματοδότησης των Περιφερειών και των Δήμων, εξαντλώντας όλα τα περιθώρια για να αντιμετωπίσουμε, όπως και πέρυσι, τις πιέσεις στα οικονομικά σας», τόνισε ο κ. Χατζηδάκης.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υπενθύμισε ότι κατά την περίοδο 2013 – 2014, όταν ήταν υπουργός Ανάπτυξης, σχεδιάστηκε το ΕΣΠΑ 2014-2020 στο οποίο το μερίδιο των Περιφερειών αυξήθηκε από 21 σε 34% του συνολικού προϋπολογισμού. Επίσης το 2024 στο υπουργείο Οικονομικών αυξήθηκε δύο φορές ο προϋπολογισμός του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες των Περιφερειών για την πληρωμή ολοκληρωμένων έργων. «Κάναμε το αυτονόητο σε πνεύμα συνεργασίας και με το ίδιο πνεύμα εργαζόμαστε σήμερα», είπε.
Για τις χρηματοδοτήσεις στο εξής ο κ. Χατζηδάκης ανέφερε: «Τον Ιανουάριο ξεκινάει η νέα περίοδος του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης για το 2026-2033. Κατ’ αρχήν η ύπαρξη του προγράμματος αποτελεί ένα θετικό θεσμικό βήμα, για να υπάρχει σχεδιασμός στη χρηματοδότηση των Περιφερειών. Στη νέα περίοδο, τα Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης θα έχουν συνολικό προϋπολογισμό 2,5 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 11% σε σχέση με τον προηγούμενο. Οπότε θα έχουν και μεγαλύτερες δυνατότητες για έργα και παρεμβάσεις προς όφελος των πολιτών. Παράλληλα, από το 2026 θα έχουμε μία αύξηση στους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους των Περιφερειών κατά 35 εκατομμύρια ευρώ. Από τα οποία, τα 10 εκατ. ευρώ θα καλύψουν τις αυξήσεις του μισθολογικού κόστους στις Περιφέρειες, και τα 25 εκατ. ευρώ θα καλύψουν το αυξημένο κόστος μεταφοράς μαθητών».
Η περιφερειακή ανάπτυξη
Την ίδια στιγμή, η περιφερειακή ανάπτυξη βρέθηκε στο επίκεντρο της ομιλίας που έκανε ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης στην ετήσια γενική συνέλευση της ΕΝΠΕ.
Αρχικά, ο υφυπουργός αναφέρθηκε στις εθνικές πολιτικές της κυβέρνησης, οι οποίες συνέχονται με την περιφερειακή ανάπτυξη και απαντούν στις τοπικές ανάγκες και προτεραιότητες. Αυτές περιλαμβάνουν τη δημογραφική πρόκληση, τη διαχείριση των υδάτων και τον αντιπλημμυρικό σχεδιασμό, τον πρωτογενή τομέα, τον χωρικό σχεδιασμό, και φυσικά τις οδικές, λιμενικές, και σιδηροδρομικές διασυνδέσεις, τον συντονισμό των χρηματοδοτικών εργαλείων, τον σχεδιασμό για ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, τη νησιωτικότητα, τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και την προσέλκυση επενδύσεων, αλλά και τον περιφερειακό σχεδιασμό στην εκπαίδευση.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό, οι εθνικές πολιτικές πρέπει να ενσωματώνουν από την αρχή την περιφερειακή οπτική, αποτελώντας σε συνδυασμό με τα Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης τους δύο πυλώνες του νέου σχήματος συνεργασίας της κυβέρνησης με την αυτοδιοίκηση μέσα από την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη. «Εντάσσουμε την περιφερειακή οπτική στις οριζόντιες πολιτικές και στα χρηματοδοτικά εργαλεία, αξιολογώντας τις ειδικές ανάγκες κάθε περιοχής. Η αλλαγή αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη εθνική και ευρωπαϊκή συγκυρία για το μέλλον τής Ευρώπης και της περιφερειακής ανάπτυξης και συνδέεται με τον εθνικό στόχο για τη διπλή σύγκλιση, ώστε το μέρισμα της ανάπτυξης να κατανέμεται δίκαια, αναλογικά και με ομοιογενή τρόπο σε όλες τις περιφέρειες της χώρας».
Στο νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης η κυβέρνηση νομοθετεί σχετικά, ώστε να υπάρχει συνεργασία μεταξύ φορέων που σχεδιάζουν και υλοποιούν τα τομεακά, περιφερειακά και ειδικά προγράμματα σύμφωνα με τις από κοινού συμφωνημένες προτεραιότητες που προκύπτουν μέσα από ευρείες διαδικασίες διαβούλευσης με τις τοπικές κοινωνίες. «Αξιοποιούμε αυτή τη διαβούλευση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο εντάσσοντάς τη σε έναν λεπτομερή σχεδιασμό για αυτά που θα αποτελέσουν τον οδικό χάρτη της πατρίδας μας για τα επόμενα χρόνια».
Ο υφυπουργός συνέδεσε την ανάγκη για περιφερειακή σύγκλιση με την τρέχουσα ευρωπαϊκή συζήτηση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης και την ανάκτηση της στρατηγικής αυτονομίας της μέσα από τις απαιτούμενες αμυντικές δαπάνες. «Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2035 που συζητείται τώρα στην ΕΕ, είναι ο νέος προϋπολογισμός – το χρηματοδοτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά το 2027. Για πρώτη φορά κάθε χώρα θα αποκτήσει ένα ενιαίο εθνικό πρόγραμμα έως το 2035, το οποίο θα είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας κεντρικής κυβέρνησης και αυτοδιοίκησης. Υπάρχει πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο μια κοινή κατανόηση ότι απαιτείται συστηματικότερος σχεδιασμός, γιατί οι πόροι που έχουν δαπανηθεί μέχρι τώρα δεν είχαν το απαιτούμενο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα».
Επιμέλεια: Βασίλης Λούπας
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ ΣΤΙΣ 14-11-2025
